Slobodna teritorija Trsta Territorio Libero di Trieste Svobodno tržaško ozemlje Slobodni teritorij Trsta |
|||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1947–1954 | |||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
![]() |
|||||||||||||
Glavni grad | Trst |
||||||||||||
Službeni jezik | srpskohrvatski, slovenski i italijanski | ||||||||||||
Etničke grupe | Jugoslaveni i Italijani | ||||||||||||
Državno uređenje | Grad-država pod nadzorom Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija | ||||||||||||
Guverner | |||||||||||||
• 1947–1951 |
Terence Airey (Zona A) Mirko Lenac (Zona B) |
||||||||||||
• 1951–1954 |
John Winterton (Zona A) Miloš Stamatović (Zona B) |
||||||||||||
Zakonodavstvo | |||||||||||||
Osnivanje | 10. februar 1947. | ||||||||||||
Površina | |||||||||||||
• 1947. |
738 km2 | ||||||||||||
Stanovništvo | |||||||||||||
• Ukupno (1949.) |
370.000 | ||||||||||||
Valuta | Italijanska lira (Zona A) Jugolira (Zona B) |
||||||||||||
Vremenska zona | UTC +1 (CET) UTC +2 (CEST) |
Slobodna teritorija Trsta (it: Territorio libero di Trieste; slv: Svobodno tržaško ozemlje; hr: Slobodni teritorij Trsta) bilo je nezavisna teritorija smješteno u srednjoj Evropi između sjeverne Italije i SFR Jugoslavije, okrenuta sjevernom dijelu Jadranskog mora, pod direktnom odgovornošću Vijeća sigurnosti Ujedinjenih nacija nakon Drugog svjetskog rata. U osnovi je djelovao kao slobodan grad, tj. grad-država.
Slobodna država Trsta je osnovana 10. februara 1947. godine, i to Ugovorom o miru s Italijom, kojega su pod okriljem Ujedinjenih nacija potpisale sve sile pobjednice iz Drugog svjetskog rata. Glavni cilj uspostave tog ovog teritorija je bila smanjivanje teritorija koje predstavljaju predmet spora između SFR Jugoslavije i Italije - Istra, Rijeka, Zadar, otok Cres, Lošinj i Lastovo, te jednog broja manjih otoka koji su nakon Prvog svjetskog rata bili pripali Italiji su istim ugovorom iz 1947. godine pripojena SR Hrvatskoj u Jugoslaviji - a time i između tadašnjeg socijalističkog i zapadnog bloka u uvjetima Hladnog rata između njih.
Objektivno je nad južnim dijelom STT-a - tzv. "Zonom B" upravljala Jugoslavija (putem vojne uprave, koja je njime upravljala kao faktičnim dijelom socijalističke Jugoslavije), a sjeverni dio ("Zona A") koji je bio pod vojnom upravom SAD i Velike Britanije ekonomski i socijalno je predstavljao dio Italije. Faktično stanje je sankcionirano Osimskim ugovorom iz 1975. godine, kojim su granice između zone A i zone B postale definitivno priznatim međudržavnim granicama.[1] Područje nekadašnje Zone B koje se nalazi južno od rijeke Dragonje pripada danas Hrvatskoj, a područje od te rijeke do italijanske granice predstavlja teritorij Slovenije (Slovensko Primorje).